Almanya, İtalya, İspanya, İngiltere ve Fransa’dan 7 araştırma grubunun başlattığı gen araştırmaları projesine Erzurum Atatürk Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Kimya Bölümü Biyokimya Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof.Dr. Ö.İrfan Küfrevioğlu, ekibiyle birlikte katıldı. 2002 yılında başlatılan çalışmalar kapsamında Erzurum’da fare genleri üzerinde inceleme yapan Prof.Dr. Ö.İrfan Küfrevioğlu ve ekibi 750 genin şifrelerini çözdü.

Almanya’nın Göttingen Max-Planck Enstitüsü öğretim üyelerinden Prof. Dr. Gregor Eichele gözetiminde İngiliz, Alman, İtalyan, İspanyol ve Fransız bilim adamlarıyla birlikte çalışmalarını sürdürdüklerini belirten Prof.Dr. Küfrevioğlu, fareler üzerinde yaptıkları çalışmanın insanlık adına büyük önem taşıdığını vurguladı. Farelerin gen yapısıyla insanların gen yapısının ortak özellik taşıdığı gerekçesiyle çalışmalarını fareler üzerinde çalıştıklarını anlatan Küfrevioğlu, “Proje kapsamında farelerle çalışma yaptık. Farelerin gen yapısı ve insan gen yapısı özellikle farelerin beyin fonksiyonlarıyla insan beyin fonksiyonları ortaklık gösterdiği biliniyor. Bunun için fareleri tercih ettik. Yaptığımız projede özsellikle enzim genlerinin farede hangi dokularda şifrelendiğini belirledik. Bunları yayınladık. Sonuçlar, özel bir databazda web sayfasında depolandı. Bunlar bilim adamlarının istifadesine sunuldu.”dedi.

Yapılan çalışmalardan insanlığın istifade edebileceğini vurgulayan Prof.Dr. Küfrevioğlu, “Almanya’daki grubun yaptığı çalışmada 20 bin gen çalışması yapıldı. Beyinde hangi dokuların şifrelendiği belirlenerek yayınlandı. Bu araştırmanın sonuçlarında bir defa genlerin fonksiyonları anlaşılacak, nerde görev yapıyor bunlar ortaya çıkacak. Kanserli bir doku ile sağlıklı bir dokunun analizi yapılarak hangi genlerin kanserli dokuda açıldığı tespit edilerek tedavisinde kolaylık sağlanacak.

Ayrıca günümüzde kök hücreyle doku çalışması sürüyor. İnsan DNA’sında 30 bin gen var. Karaciğerde sorun varsa bu gen tespit edilirsek kök hücren doku üretilebilecek. Yine çalışma grubunda Alzheimer hastalığıyla ilgili genler çalışıldı önemli sonuçlar bulun, bu sonuçlar yayınlanarak bilim adamlarının istifadesine sunuldu.”diye konuştu.

İnsan vücudunda yaklaşık 100 trilyon hücre bulunduğunu ve her hücrede yaklaşık 30 bin genin var olduğunu belirten Prof.Dr.Küfrevioğlu, şunları söyledi: ”İnsan hayatı için önemli olan genlerin hangi dokularda şifrelendiğini bulmaya çalıştık. Fareler üzerinde yaptığımız çalışmadan elde edilen sonuçlan insanlara uygulanabilecek. Hangi gen nerede, hangi dokuda şifreleniyor, genler nerede açılıyor, genlerin fonksiyonları nasıl sorularının cevaplarını bulduk. Genlerin şifrelerinin çözülmesiyle birlikte bir çok hastalığın tedavisinde başarılı sonuçlar alınacak.”

Yaptıkları çalışmaların hekimlerin tedavideki işlerini kolaylaştıracağının altını çizen Prof.Dr. Küfrevioğlu, “Bulunan sonuçlar her hastalığın tedavisinde kullanılabilir. Örneğin Alzheimer hastalığına sebep olan gen şifresini bumduk. Bu hastalığın genetik fonksiyonları ile şifreler çözüldü. Bu hastalığın tedavisinde bu bilgiler kullanılabilir. Kanserli hücrelerden alınacak genler üzerinde yapılacak çalışma sonucunda da hastalığın tedavisi geliştirilebilir. Tedavisi olmayan hastalıkların tedavisine yardımcı olabilecek bir çalışma, biz de destek hizmeti vereceğiz.”diye konuştu.

6 yıl süren proje çalışmasında; Doç.Dr. Mehmet Çiftçi, Doç.Dr.Hasan Özdemir, Doç.Dr. Şükrü Beydemir, Doç.Dr. İlhami Gülçin ile araştırma görevlileri: Murat Çankaya, Murat Şentürk, Deniz Ekinci ve Melda Şişecioğlu ile birlikte çalıştıklarını anlatan Prof.Dr. Ö.İrfan Küfrevioğlu, Devlet Planlama ve TÜBİTAK’tan 500 bin YTL destek aldıklarını açıkladı.

Genler üzerindeki projenin ardından ilaçların genleri nasıl etkilediğini araştırmak için çalışma başlatacaklarını anlatan Prof.Dr. Küfrevioğlu, “Gen yapısındaki çalışmalarımızda görev alan arkadaşlarımızla birlikte ilaçların analizlerini yapacağız. İlaçlarla çok çalışmamız oldu. Bazı kullanılan ilaçların zararlı olduğunu tespit ettik. Bunla ilgili yayın yaptık. Yeni çalışmamızla ilaçların insan vücudundaki etkilerini belirleyeceğiz.”diye konuştu.
haberturk

İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü kardiyologlarından Prof. Dr. Murat Ersanlı, yeni dönemde kolesterol düşüren besin maddelerinden biri olarak gösterilen fonksiyonel gıdalarla ilgili soruları yanıtladı:

Bitkisel stanoller kolesterol değerlerini nasıl düşürüyor?
Bitkisel stanoller kolesterol yapısına benzer yapıda gıda ile alınan doğal ürünlerdir. Muhtemelen ince bağırsakta kolesterol ile rekabete girerek, emilimini engeller ve atılımını hızlandırırlar. Bu şekilde kolesterol seviyesi de azalır. Bitkisel stanoller, vücuda giren kolesterolün daha hızlı atılmasını sağlar.

İLAÇ SAYILMIYORLAR
Bitkisel stanollerin kolesterol ilaçlarından farkı nedir? Bunlar da ilaç olarak kabul edilebilir mi?

Kolesterol ilaçları esas olarak iki gruba ayrılır. Bir tanesi kolesterol yapılımını azaltır; bunların başlıcası statinlerlerdir. Diğerleri de kolesterol emilimini azaltan ilaçlardır. Stanoller de işte bu gruba benzer etki gösterir. Ancak tam ilaç kategorisine girmezler. Yaşam tarzı değişiklikleri ile ilaçlar arasında bir ara gruptur. İlaç alırken de yanında bunlardan yararlanabilirsiniz.

Kolesterolü iyi seviyelerde olan biri yine de korumak için bitkisel stanol kullanmalı mı? Ekstra etkisi olur mu?
Bu tamamen ideal kolesterol kavramı ile ilgilidir. Sizin iyi, yeterli kolesterol seviyesi diye bildiğiniz seviye; yapılan çalışmalarla zaman içinde pek de iyi olmayan yüksekçe bir seviye olarak yorumlanabilir. Örneğin kalp hastaları için hedef ‘kötü’ yani LDL kolesterol seviyesi 100 miligram iken, son yıllarda bu oran 60-70 miligrama indirildi. Bu yönüyle düşünüldüğünde normal kolesterolü olanlarda da bitkisel stanol kullanımının kolesterol düşürücü etkisinin faydası olabilir.

YOĞURT VE SÜT
Kolesterol ilacının yanında bitkisel stanol içeren ürünler kullanılmasını önerir misiniz?

Evet, günde iki gram stanol alımı ile kolesterol düşürücü tedaviye ilaveten yüzde on civarında kolesterol düşürülebilir. Özellikle kalp hastalarında kolesterol düşürücü statin ilacı tedavisi yüzde 20-30′lar civarında bir düşme sağlarken stanollerle yüzde 15 ilave bir düşüş elde edilebiliyor. Bu tür hastalar için ilacın yanında stanol kullanımı ekstra fayda sağlanabilir.

Doktorum günde bir tane yoğurt içeceği ya da yoğurt yememi tavsiye etti. Ben daha fazla yersem daha fazla etkisi olur mu?
Fazla yiyerek bir yarar sağlayamazsınız. Amerikan Kalp Birliği Kılavuzu’nda da belirtilen doz, iki gramdır. Bu miktar da stanollü bir kase yoğurt ya da iki bardak sütte bulunuyor zaten.

Eşimde de, bende de kolesterol var. Oğlum 7 yaşında. Günlük süt verirken, bitkisel stanol içeren süt vereyim mi?
Kolesterol yüksekliğinde soya çekim fazladır. Oğlunuzun da yüksek kolesterol olma ihtimali hayli fazla görünüyor. Bitkisel stanoller beş yaş ve üstü çocuklarda yapılan çalışmalarda faydalı bulunmuşlar. Siz de oğlunuza yedirebilirsiniz.

Kimler stanollü ürünler kullanamaz?
Bunların kayda değer bir yan etkisi yoktur. Hamile ve emzirenlere ilişkin elimizde yeterli bilgi olmadığı için onlar kullanmamalıdır.

sabah.com.tr

Tags

• bitkisel stenol içeren vitaminler
• kolestterolu ne düşürür
• stanollü yoğurt nedir